Hoe darmproblemen je lichamelijke en mentale gezondheid beïnvloeden

Darmproblemen kunnen je dagelijkse leven behoorlijk overhoop gooien. Het prikkelbare darmsyndroom, de ziekte van Crohn, diarree of juist constipatie, niemand zit erop te wachten. Toch hebben heel wat mensen er last van.

Wat veel mensen echter niet weten, is dat je darmmicrobioom een belangrijke rol speelt in je gezondheid en de ontwikkeling van chronische ziekten beïnvloedt.

Van stofwisselingsziekten, infectieziekten, diabetes type 2, hart- en vaatziekten, overgewicht tot zelfs darmkanker. Veel voorkomende ziektes in onze westerse wereld.

Als jij merkt dat je darmproblemen hebt, kan het zijn dat door je leefstijl aan te passen, je darmmicroben en daarmee je gezondheid aanzienlijk verbeteren.

Hoe je dat kunt doen, bekijken we in onderstaand artikel. Eerst leg ik je uit wat je darmmicrobioom is en welke invloed het heeft op je gezondheid. Vervolgens overloop ik de signalen van darmproblemen, leg ik je uit wat je eraan kunt doen en welk voedsel goed of juist slecht is voor je darmgezondheid.

Wat is je darmmicrobioom?

Deze term is een verzamelnaam voor alle bacteriën, virussen, schimmels en andere microscopisch kleine beestjes die we ook wel micro-organismen of microben noemen en die gezellig met z’n alle jouw lichaam bevolken.

Ze bevinden zich op je huid, in je darmen, bovenste luchtwegen, geslachtswegen en urinewegen.

Het is de bedoeling dat er zich geen of nauwelijks micro-organismen in je bloed, lever, nieren of hersenen bevinden. Gebeurt dat toch, dan kun je ziek worden. Je immuunsysteem zorgt er gelukkig wel voor dat ze weer verdwijnen.

Weet je dat er meer bacteriële dan menselijke cellen in je lichaam aanwezig zijn?! Je bent dus eigenlijk meer bacterie dan mens. Bovendien schat men dat je microbioom uit ongeveer 1000 verschillende soorten micro-organismen bestaat. Hiervan zijn de meesten enorm belangrijk voor je gezondheid, terwijl anderen je ziek kunnen maken.

Zo maken darmbacteriën bijvoorbeeld bepaalde vitamines aan zoals vitamine K. Deze vitamine is belangrijk voor de stolling van je bloed. Ook bestrijden de darmbacteriën infecties in je lichaam en hebben ze invloed op hoe jij voedsel verteert. Ook zorgen ze voor chemicaliën die je een verzadigd gevoel geven.

De invloed van het darmmicrobioom op je gezondheid

Zonder darmmicrobioom kun je heel moeilijk overleven. Vanaf het moment dat je geboren wordt, begint het je lichaam te beïnvloeden. Als je via het geboortekanaal het lichaam van je moeder verlaat, kom je voor het eerst in contact met microben. Hoewel er tegenwoordig zelfs bewijs bestaat dat dit al gebeurt in de baarmoeder, met het placenta-microbioom.

Het microbioom beïnvloedt je lichaam op verschillende manieren:

Het helpt namelijk om:

Moedermelk te verteren

Sommige bacteriën die voor het eerst in de darmen van baby’s beginnen te groeien, noemen we Bifidobacteriën. Ze zijn van belang voor het verteren van de gezonde suikers in de moedermelk.

Vezels te verteren

Andere bacteriën verteren vezels en maken vetzuren met een korte-keten aan. Deze zijn belangrijk voor de gezondheid van je darmen en zorgen ervoor dat je minder last krijgt van darmproblemen.

Je immuunsysteem te reguleren

Het darmmicrobioom bepaalt bovendien hoe je immuunsysteem werkt en kan in overleg met immuuncellen bepalen hoe je lichaam omgaat met infecties.

Je hersenenfunctie te reguleren

Uit nieuw onderzoek zou blijken dat het je hersenen gezond houdt en invloed heeft op het centrale zenuwstelsel dat je hersenfuncties regelt.

Relatie tussen darmmicrobioom en lichamelijke gezondheid

De afgelopen decennia hebben studies aangetoond dat er verband is tussen de gezondheid van je darmen en je lichamelijke gezondheid.

Het darmmicrobioom en je gewicht

We lazen al dat als je te veel ongezonde microben in je darmen hebt, dit tot verschillende ziekten kan leiden.

Als er een disbalans is tussen gezonde en ongezonde microben spreken we in sommige gevallen over darmdysbiose.

Bij een darmdysbiose zijn er te veel ongezonde micro-organismen aanwezig in je darmen vergeleken met gezonde. Deze disbalans kan bijdragen aan gewichtstoename.

De invloed van het darmmicrobioom op de gezondheid van je darmen

Het microbioom tast ook je darmgezondheid aan waardoor het een rol speelt bij darmproblemen. Denk hierbij aan het Prikkelbare Darmsyndroom (PDS) en ontstekingsachtige darmziekten (inflammatory bowel disease (IBD)) zoals de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa en andere darmproblemen.

Dit komt omdat de microben veel gas en andere chemicaliën produceren die de darmproblemen veroorzaken.

Bifidobacteriën en Lactobacillen, die je terugvindt in probiotica en yoghurt kunnen bij het lekkende darm syndroom voorkomen dat er een opening ontstaat tussen darmcellen of helpen deze te dichten.

Ze voorkomen ook dat ziekteverwekkende bacteriën zich aan de darmwand hechten.

De gezondheid van je hart en het darmmicrobioom

Een ander interessant gegeven is dat het microbioom de gezondheid van je hart beïnvloedt.

Zo kwam uit onderzoek naar voren dat het de “goede” HDL-cholesterol en triglyceriden bevordert.

Bepaalde ongezonde bacteriën kunnen ook bijdragen aan hartaandoeningen doordat ze trimethylamine N-oxide (TMAO) aanmaken.

Een chemische stof die leidt tot verstopte slagaders met alle gevolgen van dien.

Ook zetten bepaalde bacteriën genaamd choline en L-carnitine om in TMAO. Voedingsstoffen die voorkomen in rood vlees en het risico op hartaandoeningen verhogen.

Lactobacillen (zie hierboven) helpen dan weer je cholesterol te verlagen als het wordt ingenomen als probiotica. Probiotica kan helpen het cholesterol en het risico op hartaandoeningen te verlagen. Hier kun je meer lezen over de gezondheidsvoordelen van probiotica.

Het risico op diabetes verlagen

Het darmmicrobioom heeft invloed op je bloedsuikerspiegel en het risico op diabetes. In een studie werden 33 baby’s onderzocht die een hoog risico hadden op het ontwikkelen van diabetes type 1.

Daaruit bleek dat vlak voordat de diabetes begon, de diversiteit van het microbioom afnam en het aantal slechte bacteriën toenam.

Uit een ander onderzoek bleek dan weer dat bij mensen die exact hetzelfde dieet volgden, de bloedsuikerspiegel enorm kon variëren. Men denkt dat dit komt door de soorten bacteriën in hun darmen.

Het kan de gezondheid van je hersenen en daarmee je mentale gezondheid beïnvloeden

Er zijn een aantal manieren waarop het darmmicrobioom de gezondheid van je hersenen ten goede kan komen.

Allereerst zijn er bacteriën die helpen bij het produceren van neurotransmitters. Zo is er bijvoorbeeld serotonine, een neurotransmitter die voornamelijk in de darmen wordt aangemaakt.

Vervolgens is de darm via miljoenen zenuwen verbonden met de hersenen. Hierdoor kan het je hersengezondheid beïnvloeden.

Uit verschillende onderzoeken is namelijk gebleken dat er zich bij mensen met een psychische stoornis, zoals bijvoorbeeld depressie, andere soorten bacteriën in hun darmen bevinden.

Onderzoek naar darmmicrobioom en depressie

Afgelopen week stonden de Nederlandse kranten vol van het resultaat van het langlopende onderzoek van ERGO (Erasmus MC) waaraan 1054 mensen deelnamen en een langlopende studie van Helius (Amsterdam UMC) met 3211 deelnemers:

Darmproblemen en depressie

Dat depressie je microbioom kan veranderen, is al langer bekend. De oorzaak hiervan is dat je anders gaat eten wanneer je je depressief voelt.

Nu zou blijken dat het ook andersom zou kunnen. De bacteriën in je darmen geven stoffen af in je bloedbaan.

Die stoffen komen in je hersenen terecht en kunnen daar depressie veroorzaken.

De vraag is nu of dit in de toekomst behandeld zou kunnen worden met antibiotica, probiotica, prebiotica of een aangepast dieet. Maar zover zijn we volgens de onderzoekers nog niet.

Etnische verschillen in darmflora

Ook blijkt dat er een verschil is in het optreden van depressie tussen verschillende bevolkingsgroepen. Uit een ander onderzoek van het UMC en UvA blijkt nu dat die ongelijkheid in depressieve klachten samenhangt met de cultuurverschillen (bijvoorbeeld dieet) in de samenstelling van het microbioom.

Ze bestudeerden de darmflora van zes etnische achtergronden en ontdekten dat de samenstelling van het microbioom verschilt tussen de verschillende culturen. Ook de mate waarin depressieve klachten worden gemeld zijn anders.

Afwijkende bacteriën

In de ontlasting van de deelnemers aan deze onderzoeken troffen de onderzoekers dertien bacteriestammen meer aan of juist minder.

Ongeacht de etnische achtergrond. Deze afwijkende bacteriën zouden je hersenen kunnen beïnvloeden.

Ze maken namelijk stoffen aan zoals butyraat, serotonine en glutamaat die een belangrijke rol spelen in de communicatie tussen je hersencellen.

De bacteriën die de stof butyraat aanmaken bleken minder aanwezig bij deelnemers met depressieve klachten. Dat werd al eerder bevestigd in een Belgische studie waarbij werd ontdekt dat butyraatproducerende bacteriën vaker voorkomen in de darmflora van mensen die zich happy voelen over hun leven.

Conclusie onderzoek

Er is nog meer onderzoek nodig om te concluderen dat een veranderde darmflora leidt tot depressie. De onderzoekers blijven met heel wat vragen zitten waardoor er nog geen conclusies getrokken kunnen worden over oorzaak en gevolg.

Want ook slecht slapen kan bijvoorbeeld de kans op een depressie verhogen. Maar met deze studie is er een begin gemaakt om verder onderzoek te starten.

De bevindingen van het onderzoek kun je lezen in het artikel: “Gut microbiome-wide association study of depressive symptoms” in Nature Communications.

Er zou ook verband zijn tussen het darmmicrobioom en

• Auto-immuunziekten
• Endocriene ziekten. Ziekten van je hormoonstelsel.
• Gastro-intestinale stoornissen. Alles wat te maken heeft met je spijsverteringsorganen, vooral je maag, dunne & dikke arm.
• Kanker

9 signalen van darmenproblemen

Door onze Westerse ongezonde levensstijl kampen veel mensen tegenwoordig met allerlei maag- en darmproblemen.

Dat komt vooral ook doordat men er niet van op de hoogte is dat het je darmen zijn die voor een groot gedeelte je gezondheid bepalen. We zagen al dat dit niet enkel fysiek maar ook mentaal is.

Hieronder 9 signalen waaraan je kunt merken dat er een disbalans is in je darmen.

1. Maag- en darmproblemen

• Opgeblazen gevoel
• Winderigheid
• Constipatie
• Diarree
• Maagzuur

Gezonde darmen hebben minder moeite met het verwerken van voedsel en elimineren van afval. Daardoor heb je minder last van bovenstaande symptomen.

2. Aankomen of afvallen door darmproblemen.

Als je gemakkelijk aankomt of afvalt zonder dat je iets hebt gewijzigd in je eet- of bewegingsgewoonten, kan dat wijzen op ongezonde darmen.

Als je darmen niet in balans zijn, kan het zijn dat je lichaam bepaalde voedingsstoffen niet meer kan opnemen.

Het kan ook de regulering van je bloedsuikerspiegel uit balans brengen en het vermogen van je lichaam om vet op te slaan.

Gewichtsverlies kan worden veroorzaakt door een slechte opname van voedsel te wijten aan bacteriële overgroei in de dunne darm (SIBO). Gewichtstoename kan worden veroorzaakt door insulineresistentie of ontstekingen.

Door je voeding aan te passen en meer te bewegen, verlaag je het risico op overgewicht en verbeter je je gezondheid.

3. Slaapstoornis of constant vermoeid zijn

Als er geen goed evenwicht is in je darmbacteriën, kan dat slaapstoornissen veroorzaken wat op zijn beurt weer kan leiden tot chronische vermoeidheid.

Hoewel de oorzaak hiervan onduidelijk blijft, lijkt slaapgebrek verband te houden met ontstekingen, stofwisseling en geestelijke gezondheid.

Meer informatie over de invloed van slaaptekort op je immuniteit en gewicht, kun je lezen in dit artikel.

4. Darmproblemen en huidaandoeningen

Huidaandoeningen zoals psoriasis kunnen ook verband houden met bepaalde soorten bacteriën die zich in je darmen bevinden. Als er te weinig “goede” bacteriën in je darmen aanwezig zijn, kan dat je immuunsysteem beïnvloeden. En dat kan dan weer leiden tot aandoeningen aan de huid.

5. Darmproblemen en auto-immuunziekten

Een ongezonde darm kan systemische ontstekingen tot gevolg hebben wat de goede werking van je immuunsysteem aantast. Dit kan leiden tot auto-immuunziekten waarbij het lichaam zichzelf aanvalt in plaats van de schadelijke indringers.

6. Voedselintolerantie

Dit is niet hetzelfde als een voedselallergie. Bij een voedselallergie reageert je immuunsysteem op bepaalde voedingsmiddelen.

Voedselintolerantie houdt in dat je problemen hebt om bepaald voedsel te verteren, bijvoorbeeld lactose-intolerantie.

Dit kan worden veroorzaakt doordat er bacteriën van slechte kwaliteit aanwezig zijn in je darmen. Dat heeft bepaalde problemen tot gevolg zoals:

• Opgeblazen gevoel
• Winderigheid
• Diarree
• Buikpijn
• Misselijkheid

7. Nerveus, onrustig of depressief door darmproblemen

We zagen al dat je darmen en hersenen een relatie hebben met elkaar. Darmen worden ook wel je tweede hersenen genoemd. Er bestaat verband tussen psychische problemen en darmklachten. Zie eerder genoemd onderzoek.

Ben je nerveus, onrustig of zelfs depressief dan zou dat wel eens aan je darmflora kunnen liggen.

8. Pijnlijke gewrichten

Hoewel we niet echt weten wat de oorzaak van reumatische artritis (RA) is, toont onderzoek aan dat mensen met RA vaak een minder gevarieerde darmflora hebben. Hierdoor vermindert je immuniteit en verhoogt de kans op ontstekingen.

RA, een chronische ziekte waarbij er ontstekingen ontstaan aan de gewrichten, wordt vaak in verband gebracht met coeliakie (glutenintolerantie) en darmziekten zoals de ziekte van Crohn.

9. Regelmatig ziek

Ongeveer 80% van je immuniteit wordt bepaald door je darmen. Daar bevinden zich miljoenen “goede bacteriën”.

Zij beschermen je lichaam tegen de “slechte bacteriën” en zorgen ervoor dat ziekteverwekkers geen kans krijgen.

Ben je regelmatig ziek, is het mogelijk dat je een portie “goede bacteriën” nodig hebt.

10 dingen die je kunt doen tegen darmproblemen

Als je van plan bent je darmproblemen aan te pakken en de gezondheid van je darmflora te verbeteren, kun je je levensstijl veranderen en je dieet aanpassen. Probeer eens om de volgende dingen te doen:

1. Verminder stress, verminder darmproblemen

Stress is zwaar voor je hele lichaam met inbegrip van je darmen. Je kunt stress op de volgende manieren verminderen:

• Wandelen
• Massage
• Tijd doorbrengen met vrienden
• Essentiële oliën
• Minder alcohol drinken
• Veel lachen
• Yoga
• Een huisdier

Als je nog meer wilt weten over hoe je stress aanpakt, lees dan het artikel “Hoe pak je stress aan“?

2. Voldoende slaap

Onvoldoende slaap kan ernstige gevolgen met zich meebrengen voor je darmgezondheid, wat op zijn beurt weer zorgt voor meer slaapproblemen. Probeer ongeveer 7-8 uur ononderbroken te slapen.

3. Langzaam eten is een goede tip tegen darmproblemen

Als je je voedsel grondig kauwt en langzamer eet, verklein je de kans op het ontwikkelen van obesitas en diabetes. Daarnaast vermindert het spijsverteringsproblemen en zorgt het voor gezonde darmen.

4. Voldoende water drinken voorkomt darmproblemen

Veel water drinken wordt in verband gebracht met een grotere variatie van bacteriën in je darmen. Uit een studie in januari 2022 blijkt dat mensen die meer water drinken, minder bacteriën hebben in hun darmen die infecties in het darmkanaal veroorzaken.

Gehydrateerd blijven is belangrijk voor je algehele gezondheid en kan constipatie helpen voorkomen. Bovendien bevordert het gezonde darmen.

5. Pre- en/of probiotica

Hoewel er nog veel onderzoek naar gedaan wordt, blijkt dat een prebiotisch of probiotisch supplement aan je dieet je darmproblemen kunnen verminderen of zelfs elimineren.

Probiotica zijn “goede bacteriën” en prebiotica is het voedsel voor deze “goede bacteriën” in je darmen. Overleg met je huisarts als je overweegt een supplement te gaan gebruiken.

Lees het artikel: “Op deze manier maak jij je darmen weer helemaal blij” als je meer informatie wilt over de gezondheidsvoordelen van prebiotica.

6. Controleer of je voedselintolerantie hebt

Als je last hebt van onderstaande symptomen kan het zijn dat je voedselintolerant bent:

• Opgeblazen gevoel
• Buikpijn
• Diarree
• Winderigheid
• Misselijkheid
• Vermoeidheid
• Maagzuur

Elimineer bepaald voedsel om te zien of je symptomen verbeteren.

7. Dieet aanpassen als je last hebt van darmproblemen

Vermijdt bewerkt, suiker- en vetrijke voeding. Eet vezelrijk voedsel om je darmmicrobioom gezond te houden. Je kunt je darmen ook positief beïnvloeden door voedsel te nuttigen dat rijk is aan micronutriënten polyfenolen zoals:

• Groenten
• Vruchten
• Koffie
• Thee
• Wijn

8. Minder zuivel

Naarmate je ouder wordt, kan het zijn dat je lactose minder goed verteert. Als je de inname hiervan beperkt, verminderen problemen zoals winderigheid, buikpijn en darmproblemen waarschijnlijk.

Vervang je melkproducten door een plantaardige soort.

9. Gefermenteerde producten

Deze producten bevatten “goede bacteriën” en stimuleren een gezonde darmflora. Denk hierbij aan zuurkool, augurken, kombucha, kefir.

10. Voldoende bewegen

Door regelmatig te bewegen bevorder je een goede spijsvertering en een gezonde werking van je darmen. Lees hierover meer in mijn artikel “10 dingen die gebeuren met je lichaam als je elke dag wandelt”

Voedsel voor gezonde darmen

Voeding en darmproblemen zijn dus nauw met elkaar verbonden. Dit zijn een aantal voedingsmiddelen die je kunt eten om de groei van “goede bacteriën” te bevorderen:

1. Eet vezelrijke voeding als je last hebt van damproblemen

• Peulvruchten, zoals zwarte bonen en kikkererwten
• Volle granen, zoals quinoa en haver
• Groenten, zoals broccoli en asperges
• Noten, zoals amandelen en pistachenoten
• Fruit, zoals perziken en appels

2. Voeg knoflook toe aan je dieet

Knoflook vergroot de variëteit van je darmmicrobioom en verbeter je darmgezondheid.

3. Verminder darmproblemen met gefermenteerd voedsel

Gefermenteerd voedsel verbetert het darmmicrobioom omdat ze “goede bacteriën” bevatten zoals lactobacillen. Daarnaast minimaliseren ze ziekteverwekkende bacteriën in de darmen.

• Kimchi
• Zuurkool
• Yoghurt
• Kefir
• Kombucha

4. Collageen bevorderend voedsel helpt bij darmproblemen

• Bottenbouillon
• Zalmhuid
• Citrusvruchten
• Broccoli
• Vlees
• Eieren
• Noten

Voedsel dat darmproblemen veroorzaakt

1. Geraffineerde suikers

Als je veel suikers binnenkrijgt, stimuleert dat de groei van “slechte bacteriën” in je darmen. Het draagt bovendien bij aan gewichtstoename en andere chronische darmproblemen.

2. Kunstmatige zoetstoffen

Aspartaam en sacharine verminderen de “goede bacteriën” in je darmen. Dat kan ervoor zorgen dat je last krijgt van een hoge bloedsuikerspiegel.

3. Ongezonde vetten

Omega 3-vetzuren ondersteunen de “goede bacteriën” in je darmen. Verzadigde vetten daarentegen zorgen ervoor dat de slechte, ziekteverwekkende bacteriën gaan groeien.

Wat als er voor jou een manier was om je darmen goed te laten werken?

Je darmen hebben een enorm zelfherstellend vermogen. Maar je moet ze wel de juiste informatie geven op het juiste moment. Met de juiste kennis en de juiste structuur en volgorde, is er heel veel mogelijk. Dit ziet Emilia keer op keer in de praktijk. Óók als je al jaren darmklachten hebt.

Na 13 jaar chronische buikklachten, is haar vertering beter dan ooit. Door jarenlange opleidingen en onderzoek, persoonlijke en professionele ervaring als darmtherapeut, is zij erachter gekomen wat wel, en niet werkt.

Emilia wil haar 4-fasen D.A.R.M. Programma voor gezondere darmen graag met je delen.

Heb je problemen met je stoelgang of heb je vaak last van buikpijn?

Wat als er voor jou een manier was om:

# Dag te kunnen zeggen tegen je buikklachten,
# Vrij te zijn van zorgen over je maag & darmen
# Veel beter in je vel te zitten…

ZELFS als je al van alles geprobeerd hebt en geen resultaat gezien hebt. 

ik wil hier graag meer over weten